Informacje ogólne



Projekt Pomiędzy narodową tożsamością a wspólnotą kultur: od Chopina i Tellefsena do XXI wieku odwołuje się do jednej z najważniejszych właściwości współczesnego społeczeństwa europejskiego: swoistej syntezy tożsamości narodowej wynikającej z odrębności kulturowej i idei wspólnoty kultur. Na przestrzeni wieków narody europejskie krystalizowały potrzebę podkreślenia odmienności historii, języka, tradycji, jednak z drugiej strony już w antyku stworzono podwaliny wspólnej kultury europejskiej, które nigdy nie zostały porzucone. Szczególnym momentem w tych procesach jest wiek XIX, w którym nowożytne narody, pod presją politycznych, społecznych i cywilizacyjnych przemian, odnajdywały swą kulturową tożsamość, nie tracąc jednak wartości uniwersalnych. W wieku XIX utworzyły się tzw. szkoły narodowe w sztuce, choć w tym samym czasie szczególną wartość przykładano do indywidualizmu i osobistej ekspresji.

Przełom wieku XIX i XX to już czas przewartościowań i pogłębiających się procesów internacjonalistycznych. Kolejny wiek to okres świadomej recepcji kultur i wzmacniania idei wspólnotowości. Muzyka, będąca głównym obiektem refleksji w ramach projektu, jest medium szczególnym. Z jednej strony posługuje się językiem uniwersalnym, z drugiej strony podlega silnemu lokalnemu zróżnicowaniu. Twórczość Chopina, jako punkt wyjścia projektu, jest doskonałym przykładem omawianej dychotomii. Jej „narodowa” odrębność współtworzy jej uniwersalizm. W Paryżu Chopin włącza muzyczny idiom polski w dyskurs artystyczny Europy. Thomas Tellefsen – uczeń Chopina, odwrotnie – po powrocie z Paryża tworzy w swej ojczyźnie podwaliny idiomu norweskiego, ostatecznie utrwalonego przez Edwarda Griega. Tellefsen i Grieg rozpoczynają też proces recepcji polskiej muzyki w Norwegii, który ma współczesną kontynuację, m.in. dzięki Andrzejowi Panufnikowi i przede wszystkim Witoldowi Lutosławskiemu. Ten ostatni w Norwegii tworzy dzieła o przełomowym znaczeniu, pozostając w przyjaźni z wybitnym kompozytorem Arne Nordheimem.





Celem projektu jest ukazanie owych więzi, przedstawienie artystów, ich twórczości i działalności estradowej, rzetelne opracowanie naukowe i estetyczna refleksja, promocja różnic kulturowych w analogicznych obszarach (muzyka estradowa, salonowa, pieśń, „domowa”, ludowa – zestawianie programów i upowszechnianie wiedzy), wreszcie działalność edukacyjna (warsztaty, opracowania). Innym nurtem recepcji muzyki poddanym analizie jest twórczość plastyczna i literacka. Dzieło Chopina odbija się szerokim echem w pisarstwie Przybyszewskiego, który promuje też w Polsce twórczość Norwega Edwarda Muncha, wpływając na malarstwo Wojciecha Weissa. Ten wątek rozwinie wystawa w Warszawie, podczas gdy wystawa w Trondheim skupi się na ukazaniu relacji Chopin–Tellefsen. Cały projekt ma charakter interdyscyplinarny. Instytut wykorzysta wszechstronną kadrę i zespół specjalistów, a także potencjał promocyjny, m.in. stworzony przy festiwalu Chopin i jego Europa, Muzeum Fryderyka Chopina czy Internetowym Centrum Informacji Chopinowskiej, jako poważną wartość dodaną, udostępnioną dla celów projektu, multiplikującą wkład z programu EOG. Instytut planuje przekazanie 166.000 EUR funduszy EOG partnerom, przy wartości ich wkładu ca. 264.000 EUR. Instytut przeprowadzi szereg działań zbieżnych z tematyką projektu, które znacznie wzbogacą jego kontekst i projektu oraz zwiększą efekt synergii. Trwałymi rezultatami projektu będą nagrania z koncertów, 2 książki, katalog wystawy, program festiwalu, witryna internetowa, wirtualna ekspozycja, aplikacja GPS, materiały edukacyjne i promocyjne. Projekt zaplanowany jest w cyklu trzyletnim, z kulminacją w roku 2014, szeregiem wydarzeń otwierających w roku 2013 i zamykających w roku 2015.

Ramowy plan projektu:

2013 – główne wątki:

– Paryż jako tygiel kultur – Chopin i Tellefsen (konferencja i koncert w Paryżu, książka I. Dalaker„Thomas Tellefsen w norweskiej i francuskiej kulturze muzycznej”)
 – przygotowanie wystawy pt. „Od romantycznego poszukiwania tożsamości narodowej i kulturowej do modernistycznych przewartościowań. Chopin – Tellefsen – Grieg / Przybyszewski – Weiss – Munch” w Muzeum Chopina w Warszawie i wystawy „Pomiędzy tożsamością narodową a wspólnotą kultur: Fryderyk Chopin i Thomas Tellefsen” w Ringve Museum w Trondheim

2014 – główne wątki:

– Polska i Norweska tożsamość muzyczna – Chopin i Grieg (konferencja w Oslo, koncerty i warsztaty w Fredrikstad)
– wystawa Ludowe instrumenty muzyczne czasów Chopina w Żelazowej Woli
– nadzwyczajny program norwesko polski festiwalu Chopin i jego Europa – 12 koncertów, w tym m.in.
„Między północą a południem”– recital pieśni narodowych
„Prezentacja źródeł: folklor polski i skandynawski”
– konferencja i warsztaty nt. „Muzyka źródeł: Polska i Norwegia” (Radziejowice)
– powtórzenie koncertów symfonicznych w Trondheim
– otwarcie wystaw w Warszawie i Trondheim i wydarzenia towarzyszące (koncerty, warsztaty, seminaria)
–aplikacja GPS na urządzenia mobilne „Śladami kompozytorów polskich i norweskich (Chopin, Tellefsen, Grieg, Nordheim, Lutosławski)”

2015 –główne wątki:

– kontynuacja wystaw w Warszawie i Trondheim
– konferencja w Oslo „Dziedzictwo kulturowe i dialog”
– księga pokonferencyjna (referaty z 4 konferencji)
– zamknięcie projektu
 
wróć
  • EEA Grants
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Narodowy Instytut Fryderyka Chopina

Finansowane z funduszy EOG, pochodzących z Islandii, Liechtensteinu i Norwegii, oraz środków krajowych.